Page 13 - De Utrechter Week 32

Basic HTML Version

De Regentesseschool lag ingekapseld
tussen de omliggende bebouwing. De
conciërgewoning van de heer Veenman
lag prominent aan de kop van de straat.
Het schoolplein werd afgesloten door
een smeedijzeren hekwerk. Op het
schoolplein stonden twee grote – ge-
zichtsbepalende – kastanjebomen.
Het schoolplein werd opgesierd met
een klein monument, opgemetseld uit
bakstenen, ingemetseld een bronzen
plaquette met in bas-reliëf de beeltenis
van ‘Emma’ de ‘Regentesse’. Promi-
nent aanwezig lagen er aan weerszijden
van de hoofdingang twee bolvormige
ijzeren zeemijnen. Direct na de Tweede
Wereldoorlog zijn deze hier neergelegd.
Waarom is nooit duidelijk geworden.
Monumentaal
Het 50-jarig bestaan van de school
in 1947 was reden dat vrienden en
oud-leerlingen een monumentaal lieten
maken, uitgevoerd in glas in lood, een
kleurrijke compositie voorstellende
‘Naar het Volle Leven’. Vervaardigd
door de Utrechtse glazenier Dick Roos.
Het raam is in 1949 aangebracht in
een raamvlak gelegen in de zijgevel,
naast de hoofdingang. Bij het uitlopen
van de school, er was geen ontkomen
aan, recht in het vizier, je moest er naar
kijken.
De Regentesseschool werd vanwege
teruglopende leerlingenaantallen op
1 augustus 1983 opgeheven. De slo-
pershamer dreigde! Actie is er gevoerd
om het gebouw te behouden. De actie
slaagde, het gebouw kreeg een nieuwe
bestemming als wooncomplex.
De heer Beuving schrijft, ‘van deze
school is niets meer te vinden’. Niets
is minder waar, de school is niet meer,
maar het gebouw staat er nog steeds.
Weliswaar niet zichtbaar vanaf de
openbare straat.
Portiekje
Gehinderd door de huidige massale
woonwand, lijkt niets van de oude
school terug te vinden. Een onbedui-
dend portiekje trekt echter de aandacht.
Het is afgesloten met een - open -
hekwerk deurtje. Ja, daarachter, het
gebouw is zichtbaar. Maar hoe nu
binnen te komen? Aan de gevel een
bellentableau. Aldus op alle 25 bellen
tegelijkertijd gedrukt. Een van de
bewoonsters is zo vriendelijk de deur
te openen. Enige uitleg ben ik haar
verschuldigd en zij biedt mij aan het
gebouw te bezoeken. Natuurlijk, het
gebouw is anders, maar nog alles heel
herkenbaar, de centrale hal, leeg en stil.
Vroeger wilde je daar niet staan, want
dan had je iets op de kerfstok, dan was
er een afrekening te maken, soms een
briefje voor je ouders. De plek naast
de klok – die er niet meer is, was de
schandpaal. Tot in de bovenste etage,
alles is nog net zo als weleer. De andere
bewoning van het gebouw kan het niet
verhinderen, de geur die rondwaart
door de gangen is nog steeds de geur
van de school van destijds. Veranderd
zijn de klaslokalen, deze zijn in tweeën
gedeeld tot knusse kleine woningen.
Wat niet is veranderd, is het gymnas-
tieklokaal; sleets, maar alles is er nog.
De weekopening, voor de drie hoogste
klassen, kan er zo weer beginnen.
Verdwenen
Even sta je daar, teruggeworpen in
je kinderjaren, met alle klasgenoten,
vrienden en vriendinnetjes. Nu bijna
zestig jaar later. Langzaam de gang
uitlopend, naar de deur. Ik mis wat,
maar wat dan wel? Het RAAM! ‘Naar
het Volle Leven’, het is verdwenen. Het
raamvlak is er nog, nu afgesloten door
een helder glaspaneel. Navraag gedaan
bij de bewoonster, maar het zegt haar
niets, nooit iets van gezien of gehoord.
Buiten ademt het oude schoolplein,
nu in alle stilte, een bezwangerde geur
van kruidige bloemen en planten. Een
aangename binnentuin is er aangelegd,
de voorgevel is uitbundig begroeid
met klimrozen. De beide kastanjebo-
men staan er nog en dragen trots hun
kaarsen, staan in volle bloei. Er is nog
een gemis, het staat er niet meer: het
monument met ‘Emma de Regentes’.
Het ‘Volle leven’ het ligt achter ons.
Hopelijk heeft het een ieder het mooi-
ste in al z’n kleurenpracht gegeven. Het
‘gebouw’, dat staat er nog, de ‘school’,
ze is verdwenen.
Peter van Es
De Oud-Utrechter - Dé gratis krant voor de echte Utrechter
Dinsdag 21 augustus 2012
pagina 13
In goede herinnering ging de heer W. Beuving in De Oud-Utrechter nr.14 van 10 juli 2012 terug
naar twee ‘verdwenen scholen’. Eerstgenoemde school was de Casimirschool aan de Weerdsin-
gel WZ 20. De tweede was de Regentesseschool, aan de Hamburgerstraat 22. Naamgever aan
de laatste school was koningin Emma, maar dat werd later ‘Regentesse’ door de minderjarig-
heid van prinses Juliana. De school is in 1897 in gebruik genomen voor mulo-onderwijs en later
aangevuld met lager onderwijs. Hoofd der lagere school was de heer Kruk, in 1954 opgevolgd
door de heer Koerselman.
De school is weg, het gebouw is er nog
Met de hoogwerker in actie
Met de hoogwerker was het weer een an-
der verhaal. Ik stond dan in zo’n ‘bakkie’
op grote hoogte en oefende het blus- en
reddingswerk. Die hoogwerker werd zelfs
ingezet als de mensen van de GG en GD
een probleem hadden met een patiënt die
horizontaal vervoerd moest worden en in
een flat woonde. Zo werd die persoon op
een speciale brancard gelegd en door het
raam en via de hoogwerker naar beneden
gehaald. In januari 1975 werd de hoog-
werker (een ladder met een bakje eraan)
voor het eerst ingezet. De brandweerlie-
den van Utrecht hadden sinds augustus
van het jaar daarvoor geoefend met hun
nieuwe aanwinst en kwamen er nu mee
in actie. Er was brand in het SWJ-pand
(stichting Werkende Jongeren) aan de
Oudegracht 267. De vlammen sloegen
uit de zolderverdieping van het pand. De
brandweer rukte omstreeks kwart over
negen met groot materieel uit. Het vuur
werd met zes lage druk-, twee hoge druk-
stralen en twee waterkanonnen geblust.
Op de totaal uitgebrande zolderverdieping
van het SWJ-pand was een sportzaaltje
ingericht voor de jeugd. De verbouwing
was in de eerste fase. Sinds eind 1974
waren werknemers van een aannemersbe-
drijf met de kelder bezig. Toen de brand
uitbrak, waren ze net aan de koffie. Even
daarvoor hadden ze nog stutwerk verricht.
Brandweercommandant E. Stamhuis
vertelde: “Het was een enorme vuurzee
die daarboven woedde. We moesten alles
inzetten om te voorkomen dat het vuur
naar de school of de naastgelegen dran-
kenhandel zou overspringen. Dat is mede
door de hoogwerker met het waterkanon
gelukt. De schade bleef nu beperkt tot
water in de andere verdiepingen van het
pand.” Toen de brand woedde, werd net
in een van de klassen van de dependance
van de meao-school door een van de
leerkrachten uitleg gegeven over de
brandverzekering. Er werd verteld wat
te doen bij brand en hoe de brandverze-
kering werkt. “En toen”, zei een van de
leerlingen “moesten we ineens de school
verlaten, wat een toeval.” De scholieren
stonden met het toegestroomde publiek
op de werf van de Oudegracht en aan de
overkant van de gracht te kijken hoe de
brandweerlieden onder meer vanuit hun
nieuwe aanwinst stonden te blussen. Er
ontstond een enorme rookontwikkeling en
stukjes brandend hout vlogen omlaag. Het
publiek werd voor eigen veiligheid enkele
meters terug gedrongen. Om 9.39 uur
waren de spuitgasten de brand meester,
maar het nablussen duurde nog de hele
morgen. De brand betekende opnieuw
een vertraging in de verbouwing. Het
centrum voor werkende jongeren zou pas
veel later op gang komen. Gelukkig was
er niemand in het gebouw toen de brand
ontstond! Oorzaak van de brand onbe-
kend. De ladderwagen of hoogwerker
wordt ook regelmatig ingezet bij het be-
strijden van schoorsteenbranden. Vandaar
mijn preventietip deze keer. Weet wat
u moet doen bij een schoorsteenbrand!
Doof direct het vuur (bijvoorbeeld met
zand). Sluit de klep van de schoorsteen.
Bel de brandweer (1-1-2), gebruik géén
water (de hele schouw kan openscheuren
door de snelle temperatuurswisseling).
Controleer de (slaap-)kamers op scheuren
in de schouw en op rook. Neem kinderen
mee uit slaapkamers waardoor de schouw
loopt totdat de brandweer de schouw
heeft gecontroleerd op lekken. Een open
haard zonder vonkenscherm is
brandgevaarlijk!
Tijdens mijn opleiding bij de Utrechtse brandweer moest ik natuurlijk ook leren op hoogte te werken.
Door de oprukkende hoogbouw in onze stad moest de brandweer vaker met de ladderwagen en hoog-
werker in actie komen. Regelmatig werd de ladder uitgeschoven en moesten we naar boven klimmen
om zo de routine van het klimwerk en de hoogte te krijgen. Boven op de ladder voelde ik aanzienlijk
beter dat het waaide dan beneden op de grond, want dat ding kon flink heen en weer gaan.
In de serie Brand Los!
vertelt brandweerman Cor
(Cor Kraaijenhagen) over
zijn jarenlange ervaringen
bij de Utrechtse brandweer.
Reageren mag, brand los
en stuur uw verhaal naar:
redactie@deoud-utrechter.
nl of als een brief naar De
Oud-Utrechter, Postbus 615,
3500 AP Utrecht.
- De Regentesseschool in 1978 (links is de Hamburgerstraat) Foto’s Het Utrechts Archief -
- Het verdwenen monument dat herinnert
aan regentesse Emma -