De Oud-Utrechter - Dé gratis krant voor de echte Utrechter
Donderdag 8 januari 2013
pagina 15
Puzzel mee en win !!!
Onder de inzenders op de puzzel van vandaag verloten we zesmaal twee toegangskaarten voor
de Gezondheidsbeurs van 25 tot en met 27 januari.
Het nieuwe jaar is weer begonnen. De oliebollen en kerstbomen zijn verleden tijd en we willen met z’n allen
genieten van het nieuwe jaar. Dat was ook de strekking van de spreuk die we zochten met onze kruiswoordpuz-
zel, waarop we honderden oplossingen binnen kregen. De oplossing van de puzzel luidde ditmaal:
Een knallend nieuwjaar is onze wens
Uit de vele inzendingen hebben we een fantastische prijs verloot; een zeefdruk van de Utrechtse schilder en
beeldhouwer Theo Mackaay ter waarde van maar liefst € 750,00, beschikbaar gesteld door kunsthandel Marcel
Gieling in de Schoutenstraat 21 in Utrecht. Deze prachtige prijs gaat naar: Hans de Ridder uit Utrecht.
Horizontaal
1. chaotisch geheel; 7. brug over een weg; 12. loofboom; 13. Spaans eiland; 14. halsboord;
15. radon (scheik. afk.); 17. binnenste deel; 19. rivier in Duitsland; 21. meetkundig getal;
22. gevangenverblijf; 24. plattegrond van een land; 27. kloosterzuster; 28. hevige wervel-
wind; 30. Sociaal Economische Raad (afk.); 31. keukengerei; 32. rolprent; 33. hoogste
punt van een huis; 35. plaats in België; 37. Verenigde Oost-Indische Compagnie (afk.); 38.
spoedeisend; 41. enthousiast bewonderaar; 42. deel van een gebonden boek; 44. ondiep
water; 46. lichtkrans om zon of maan; 47. zoon van Adam en Eva; 48. nog niets gegeten
of gedronken; 49. edelmetaal; 50. heldendicht; 52. bewaarplaats voor vis; 54. deel van het
oog; 56. aanwijzend voornaamwoord; 58. domme blunder; 61. lidwoord; 62. vervolger van
wild; 64. voertuig; 65 vlug; 67. vruchtengelei; 68. Nederlandse Aardolie Maatschappij (afk.);
70. Amerikaanse boerderij; 72. klein café; 73. deel van auto; 76. meisjesnaam; 77. erbium
(scheik. afk.); 78. insect; 79. zachte metaalsoort; 81. technische dienst (afk.); 82. kookge-
rei; 83. gemeend (oprecht); 84. kleefmiddel; 86. werkschema; 87. man van adel.
Verticaal
1. plaats in Polen; 2. romanum imperium (afk.); 3. deel van een nijptang; 4. Duits automerk;
5. soort weefsel; 6. bedlegerig (omwel); 7. groot soort hagedis; 8. telwoord; 9. droog (kaal);
10. unie liberaal (afk.); 11. hovenier; 16. nieuw (in samenst.); 18. (snel)soort; 20. asvaas;
21. aardkluit; 23. inwendig orgaan; 25. gang van een paard; 26. plaats in Duitsland; 27.
badplaats in Frankrijk; 29. deel van bestek; 32. mannelijk beroep; 34. keel,- neus- en oor-
heelkunde (afk.); 36. imposant (geweldig); 37. tuimeling; 39. Joodse godsdienstleraar; 40.
zangstem; 42. tafel–es voor wijn; 43. make-up artikel; 45. strik; 46. afrastering; 51. schrijf-
gerei; 53. watervogel; 54. klein roofdier; 55. binnenwater; 56. stoom (walm); 57. zwemvo-
gel; 59 openbaar vervoermiddel; 60. Mohammedaanse vastenmaand; 62. jongensnaam;
63. plaats in Overijssel; 66. grappenmaker; 67. kledingstuk; 69. voormalig Chinees staats-
man; 71. mollengang; 73. plaats in België; 74. slot (a–oop); 75. deel van schouwburg; 78.
boenmiddel; 80. roeipen; 82. rivier in Italië; 85. lengtemaat (afk.).
Eg
Waor!
De Nobelstraat is niet vernoemd
naar Alfred Nobel, de uitvinder van
het dynamiet en naamgever van de
Nobelprijs, maar naar een Utrechtse
familie die woonde op de Oudegracht.
De Choorstraat is vernoemd naar het
koor van de Buurkerk, dus de CH
moet inderdaad als een K worden
uitgesproken. De Neude, vroeger ook
wel De Neu of De Noed genoemd, was
het centrale plein waar alle officiële
handelingen plaatsvonden. De naam
is afgeleid van het woord ‘noeud’ dat
knooppunt betekent.
De Utrechters doen het dus goed als
het gaat om de uitspraak van histori-
sche namen en dat zou de gemeente
best in gedachten mogen houden als
die vergadert over naamswijzigingen.
Neem nu ‘de Rooie Brug’, die de
Anton Geesinkstraat verbindt met
de Loevenhoutsedijk. Die naam is in
de volksmond ontstaan toen de brug
nog naamloos was. Ondanks diverse
officiële namen bleven de Utrechters
de brug aanduiden met de Rooie Brug.
Uiteindelijk heeft de gemeente de
naam van de brug gewijzigd, maar
deze wel hypercorrect de Rode Brug
(of Rodebrug) genoemd. Toen de
gemeente in 2009 een nieuwe brug
plaatste, werd zelfs vastgelegd dat de
brug uit historische overweging rood
moest zijn.
Het is natuurlijk geweldig dat ge-
meenteambtenaren historisch besef
tonen. Veel te vaak worden historische
aanzichten ingrijpend veranderd,
waardoor een stukje geschiedenis
wordt vernietigd. Historisch besef
zonder historische kennis leidt echter
tot historische blunders.
De oorspronkelijke brug, die in de
volksmond de naam Rooie Brug kreeg,
stond hier lang voordat er bebouwing
was. Het was een houten brug die
zeker niet rood was. De brug werd ge-
bruikt door boeren om hun aardappel-
velden te kunnen bereiken. Rooie Brug
is dan ook geen plat-Utrechts voor rode
brug, maar een heel lichte verbastering
van Rooibrug.
Een ander mooi voorbeeld is de Za-
delstraat. Stadsarchivaris Nicolaas van
der Monde schreef halverwege de 19e
eeuw dat hij niet wist waar de naam
Zadelstraat vandaan kwam, maar dat
er in een stad als Utrecht zadelmakers
geweest moesten zijn en dat de naam
daar dus mogelijk naar verwees. Ook
hier heeft de gemeente zich om de tuin
laten leiden. Veertig jaar geleden werd
bij de Springweg nieuwbouw neergezet
die, geïnspireerd op de ligging tussen
de Zadelstraat en de Haverstraat, de
naam Teugelhof kreeg. De naam van
de Zadelstraat heeft echter helemaal
niets met zadelmakers te maken. Aan
de ene kant van de Zadelstraat bevond
zich de Mariakerk, aan de andere kant
het domein van de bisschop met de
Dom, een keizerlijk palts en het bis-
schoppelijk paleis. De Zadelstraat is
dus de straat die liep van de Mariakerk
naar de zadel (!) van de bisschop.
De Zadelstraat was als toegangsweg
naar de zadel van de bisschop uiter-
aard erg belangrijk in bisschopsstad
Utrecht en de straat was dan ook al in
de twaalfde eeuw verhard met stenen.
Voordat de straat in 1330 de naam
Zadelstraat kreeg, heette het Steenweg.
De eerste vermelding van deze Steen-
weg dateert uit 1165 en daarmee is het
de oudst bekende straat in Utrecht. De
huidige Steenweg heette eerst Nieuwe
Steenweg en stamt pas uit 1311.
Ondernemers op de Steenweg melden
dan ook ten onrechte dat hun winkels
zich bevinden in de oudste straat van
Utrecht.
Bert van Zantwijk
Een kennis sprak laatst over de Goorstraat. Hoewel hij al bijna dertig jaar in Utrecht woont, was
direct te horen dat hij geen èchte Utrechter is. Buitenstaanders spreken immers over Cróesel-
aan, Nobèlstraat, Goorstraat en het Neude, Utrechters over Croeseláán, Nóbelstraat, Koorstraat
en de Neude. Ik heb geen idee waarom de nadruk bij Croeselaan op de laatste lettergreep komt
te liggen, maar mogelijk is dat bedoeld om een duidelijk onderscheid te maken met de Croese-
straat. Bij de overige namen hebben de Utrechters gewoon gelijk.
De Rooie Brug
Van 25 t/m 27 januari 2013 opent
De Nationale Gezondheidsbeurs
voor de zesde keer haar deuren in de Jaarbeurs Utrecht.
De grootste consumentenbeurs op het gebied van ge-
zondheid en een gezonde leefstijl, onderverdeeld in
vier zones: Medisch, Eten & Drinken, Verzorging
en Sport & Welness.
1
2 3 4
5
6
7
8 9 10
11
12
13
14
15 16
17
18
19 20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38 39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50 51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65 66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
2
62 26 48
54 4 38 59 83 43 65
13 30
36 12 29 11 50 60
70 22
20 40 86 61 14 28 81
1...,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14 16