'Anjelierstraat 19' |
| Geplaatst door Administrator (admin) op Dec 23 2011 |
‘Anjelierstraat 19’
Interview uit 2011, door Jan Jansen
‘Anjelierstraat 19’ gaat over de intieme huiselijke sfeer in de jaren veertig. Doch, het adres is in werkelijkheid Orchideestraat 19 in Utrecht, waar Jan Fillekers in 1938 is geboren en tot 1951 heeft gewoond.
Het is een gevoelige tekst over het huis waar je je als kind veilig en beschermd voelt. In zijn kindertijd was het oorlog. Levendige herinneringen heeft hij uit de oorlogstijd in de omgeving van de Orchideestraat. Fillekers: “Nog onbewust van gevaar moest ik, altijd onder mijn blouse, het illegale verzetsblaadje ‘De Vliegende Hollander’ bezorgen bij Mien de Bult, die Joodse onderduikers had. Maar ik zag ook buren onderling vechten om een illegaal omgehakte boom, die door een ander als een soort salomonsoordeel werd doorgezaagd. Er was enorme consternatie in de Orchideestraat toen een straatbewoner door Duitsers werd doodgeschoten tijdens het stelen van houten bielsen. Aan de overkant van ons huis werd de overbuurman door soldaten met een gestolen voedselpakket achter de schoorsteen op zijn dak vandaan gehaald. De angst was altijd voelbaar.”
Jan Fillekers is de oudste van de zeven kinderen van het gezin. Vader was stoffeerder die onder meer bij Werkspoor werkte. Het gezin was Nederlands Hervormd en ging op zondag naar de Oranjekerk aan de Amsterdamsestraatweg. “Op de lagere school aan de Thorbeckelaan had ik een leuke tijd. Meester Bokhorst van de derde klas was gek op voetbal en had het altijd over zijn idool Rinus Schaap. Ik moest elke maandagochtend van hem uit het sportblad voorlezen. We voetbalden op straat met doelen geschilderd op de muren van blinde kopgevels. Er was ook schoolvoetbal. De Rietendakschool had een heel goed team met Hans Kraaij en de jong overleden Jacques Koole die al bij clubs speelden”.
Fillekers gaat naar de christelijke HBS aan de Nieuwegracht 36. Is goed in scheikunde en vraagt de leraar wat hij daarmee beroepsmatig zou kunnen. Die leraar antwoordt hem na heel lang stilzwijgen: “Daar moet je maar heel lang over nadenken”. Dus geen scheikundige vervolgopleiding. Hij kiest voor de Jan van Nassaukweekschool. “Dat was een korte opleiding van drie jaar. In ons grote gezin was extra inkomen hard nodig”.
Hij wordt onderwijzer op de Van Maasdijkschool en coacht het schoolvoetbalelftal. Ook schrijft Fillekers teksten voor het schoolcabaret en musicals. Het leidt er toe dat hij ook zelf aan cabaret doet samen met Hennie Oliemuller in een kelder aan de Oudegracht.
Jan Fillekers in Farce Majeure
Na het lezen van een advertentie over een cursus kleinkunst geeft hij zich op voor een auditie. “Op de scooter van Utrecht naar Hilversum in vreselijk slecht weer. Ik sta met een kletsnatte broek in een grote lege ruimte een Frans chanson te zingen. Lijkt een beetje op de scene uit de onemanshow van Toon Hermans met de duif, zo’n blikken stem uit de controlekamer dat je kunt gaan. Ik krijg gelukkig wel bericht dat ik ben aangenomen. Bij die auditie waren ook Kees van Kooten en Wim de Bie. Daarna wekelijks drie avonden en op zaterdag cursus”.
Presenteren voor radio en TV trekt hem. Na de kleinkunstcursus stopt hij na vier jaar onderwijzerschap en komt in dienst van NCRV radio. ”In 1969 werd ik redacteur en interviewer van ‘Kijkkijk’, een TV programma waarbij gewone mensen worden geïnterviewd.” Het programma is een groot succes en wordt uitverkoren als Nederlandse inzending voor het Gouden Roosfestival in Montreux.
In 1966 wordt door de NCRV het ironisch relativerend programma ‘Farce Majeure’ opgezet. Er worden vijf mensen bij elkaar gezocht die onderling een totaal verschillende uitstraling hebben. “Het is het eerste TV-programma dat op straat in allerlei steden en dorpen opgenomen wordt en waarbij publiek wordt ingeschakeld. Een idee geïnspireerd op rondtrekkende straatzangers. We maakten liedjes die inspeelden op de actualiteit met het bekende refrein ‘Dat is uit het leven gegrepen’. Het lied ‘Kiele Kiele Koeweit’ tijdens de oliecrisis werd zelfs een carnavalshit”.
Samen met Henk van der Horst maakt Jan Fillekers zeven jaar lang ‘Showroom’, een vorm van reality-tv waarbij excentrieke mensen, die buiten de tijd leven, in de etalage gezet worden. Het programma krijgt later een aangepast vervolg bij ‘De Stoel’ van Rik Felderhof. Achter de schermen schrijft Fillekers liedjes en bedenkt hij voor TV ‘De Nationale Nieuwsquiz’ en de comedyserie ‘Prettig geregeld’ .
Jan Fillekers is in 1963 getrouwd met Rie Buit die hij op de kweekschool heeft leren kennen. Ze wonen in Hilversum en hebben een dochter, een zoon en twee kleinkinderen. Dochter Lieke is regisseur van ‘Nieuwsuur’. Fillekers is tot zijn pensioen in dienst geweest van de NCRV en heeft tot zijn genoegen altijd vernieuwende TV programma’s met een cabareteske toon kunnen maken. Nog steeds is hij actief in de omroepwereld en regelmatig op TV te zien. Kenmerkend voor zijn programma’s is zijn belangstelling voor gewone mensen. ”Ieder individu heeft voor een breed publiek herkenbare en aansprekende kwaliteiten.”
De kiem voor deze benadering is gelegd in zijn jeugd in Utrecht en door hem beschreven in de tekst van het lied ‘Anjelierstraat 19’.
Anjelierstraat 19
Bloemetjesbehang
Fietsen in de gang
Anjelierstraat 19
Waar mijn autootje reed
Op het pluchen tafelkleed
Anjelierstraat 19
Samen met mijn broertje de leuning op en neer
Doktertje spelen met Anneke Vermeer
Moeder maakte bowl in een oude soepterrine
Anjelierstraat 19
Anjelierstraat 19
Elke zondag Tante Mien
O, wat vreselijk was dat
Want ze kuste me zo nat
En ik mocht geen centje walging laten zien
Anjelierstraat 19
Wasgoed bij de haard
En aan de muur een paard
Anjelierstraat 19
Alles paste maar net
Dus de sjoelbak onder het bed
Anjelierstraat 19
Mijn moeder kreeg van opa een eigen schilderij
Een herder met een kudde en een hondje op de hei
Vader hing het op alleen als opa zich liet zien
Anjelierstraat 19
Stoeien met elkaar
In de twijfelaar
Anjelierstraat 19
Vader viel, vaste prik,
Uit het bed en moe had schik
Anjelierstraat 19
Eens per week een eitje, we hadden het niet breed
Maar met de Pasen honderd bij de vleet
Toen had ik geluk en nog nooit tv gezien
Anjelierstraat,Anjelierstraat,Anjelierstraat 19